Uitzonderingen Belgisch Recht

  • By:Gunter Luyckx

De uitzonderingen op het auteursrecht zijn voor online foto’s minder van toepassing dan je zou denken. (Belgisch Recht)

In het Wetboek van Economisch Recht (artikelen 189 – 192 WER) zijn een aantal uitzonderingen voorzien op het auteursrecht. Dit wil zeggen dat de fotograaf in dergelijke gevallen dient te dulden dat men zijn werk gebruikt, zonder zijn toestemming. Wanneer men zich op deze uitzonderingen kan beroepen, pleegt men geen inbreuk op het auteursrecht.

Te denken valt aan de uitzondering van het citaatrecht, het onderwijs, actualiteitsverslaggeving edm.

Toch dient men bijzonder op te letten. Deze uitzonderingen zijn minder van toepassing dan je zou denken. Ze dienen immers restrictief te worden geïnterpreteerd en zijn onderworpen aan de zogenaamde driestappentoets.

 

Wat is restrictieve interpretatie?

Restrictieve interpretatie wil zeggen dat je de uitzonderingen niet ruim mag toepassen. Ze mogen enkel worden toegepast in die gevallen die uitdrukkelijk in de wet zijn opgesomd en door de wet zijn bedoeld. In geval van twijfel (bv. omdat de wet niet duidelijk is) of wanneer je gebruik slechts deels onder de uitzondering valt, is de uitzondering niet van toepassing.

Zo zal een leerkracht die een eigen blog heeft, zich niet op de exceptie voor het onderwijs kunnen beroepen, ook niet wanneer deze blog tot doel heeft te informeren over een educatief onderwerp.

De reden? Een website is publiek toegankelijk en dus ook voor niet-leerlingen. Omdat de uitzondering restrictief dient te worden geïnterpreteerd, is deze dus niet van toepassing.

(zie de gids van de FOD, Hoofdst. 10: http://economie.fgov.be/nl/binaries/Guidelines-auteursrechten-voor-websitehouders_tcm325-281455.pdf)

 

Wat is de driestappentoets?

De driestappentoets is een set van drie voorwaarden waaraan je moet voldoen om je succesvol te kunnen beroepen op een uitzondering op het auteursrecht. Deze is opgelegd door Europa (artikel 5, lid 5 van EU Richtlijn 2001/29/EG).

Aan de drie stappen dien je cumulatief te voldoen. Dit houdt in dat, wanneer er aan één stap niet is voldaan, je geen gebruik kan maken van de uitzondering.

  • Een werk mag enkel zonder toestemming van de fotograaf worden gebruikt als dit gebruik expliciet toegestaan is door de wet.
  • Er mag geen afbreuk worden gedaan aan de normale exploitatie van het werk. Dit wil zeggen dat jouw gebruik geen invloed mag hebben (of kunnen hebben) op de inkomsten van de fotograaf.
  • De wettige belangen van de fotograaf mogen niet onredelijk worden geschaad. Dit is bv. de economische waarde van het werk wordt bedreigd, de integriteit van het werk wordt geschonden, de reputatie van de auteur wordt geschaad edm.

De Richtlijn waarschuwt (in considerans 44) voor de sterkere economische gevolgen bij elektronisch gebruik. In een digitale omgeving moet je er extra over waken dat je gebruik van een foto de belangen van de fotograaf niet schendt. De restricties moeten voor online foto’s dus nog beperkter worden geïnterpreteerd.  

 

Jij moet bewijzen dat de uitzondering van toepassing is.

Wie iets beweert, moet daarvan het bewijs bijbrengen. Dit is een algemeen principe in ons rechtssysteem.

Wanneer je meent je op één van de uitzonderingen te kunnen beroepen, volstaat het niet om dit zo maar op te werpen. Je moet bewijzen:

  • Op welke uitzondering je beroept.
  • Dat aan alle voorwaarden van de uitzondering is voldaan.
  • Dat je gebruik onder een restrictieve interpretatie van de uitzondering is toegestaan.
  • Dat je geen afbreuk doet aan de normale exploitatie van de foto.
  • Dat de belangen van de fotograaf (moreel en financieel) niet zijn geschonden.

Alleen wanneer je hierin slaagt, kan je je succesvol op een uitzondering beroepen en gebruik maken van een foto zonder het aan de fotograaf te vragen.

 

Welke uitzonderingen?

Er zijn er wel enkele, maar niet allemaal zijn ze relevant voor online gebruik van foto’s. Deze welke we in het kader van deze blogreeks bespreken, zijn:

  • Actualiteitsverslaggeving
  • Citaatrecht
  • Uitzondering voor het onderwijs
  • Parodie

Hou deze blog in de gaten voor updates!

 

Posted in: Uncategorized